Afghanes : une vitalité désespérée

Kubra Khademi, Mortaza Behboudi en anonieme kunstenaars uit Kabul

Afghanes: een wanhopige levenskracht is een meeslepende installatie, ontworpen door beeldend kunstenaar en performer Kubra Khademi, verslaggever Mortaza Behboudi en een team van anonieme videokunstenaars uit Kabul. Door middel van geluid, video en een reeks beeldende kunstwerken laat de installatie het dagelijkse verzet van vrouwen in Afghanistan horen, zien en voelen tegen het systematische geweld, de opsluiting en het geleidelijke verdwijnen van hun rechten sinds de terugkeer van de Taliban.

Het publiek wordt uitgenodigd om plaats te nemen in een ruimte die is ingericht als een Afghaanse woonkamer, rond een groot tafelkleed dat over tapijten is uitgespreid en waarop keramiek is neergelegd. Aan de muren zijn vier ramen te zien, waardoor beelden van de straten van Kabul te zien zijn, zoals ze er vandaag de dag uitzien. In deze afgesloten ruimte ontvouwt het verhaal zich door middel van geluid, sensaties en beelden: we ontdekken er de getuigenissen van Laila, oprichtster van een clandestiene school voor meisjes, van Souhaila, kunstenares en zangeres, en van Narges, een voormalige lerares die vecht voor de vrijlating van haar man, die door de Taliban gevangen wordt gehouden. Hoewel ze verstoken zijn van onderwijs, bewegingsvrijheid en het recht om zich in het openbaar uit te spreken, blijven ze toch in het geheim weerstand bieden, door te leren, te creëren en kennis door te geven.

De installatie vertelt over deze kwetsbare, clandestiene, soms wanhopige, maar altijd levendige vitaliteit. Ondanks het geweld en de opgelegde stilte blijven de lichamen, de stemmen en de strijd van de vrouwen in Afghanistan bestaan: ze zijn er nog steeds.

BIOGRAFIEËN

Kubra Khademi is een Afghaanse Hazara-performancekunstenaar en beeldend kunstenaar, gevestigd in Parijs. Haar werk wordt gevoed door haar leven als vrouw en vluchtelinge. Ze studeerde beeldende kunst aan de universiteit van Kabul en vervolgens aan de Beaconhouse National University in Lahore, Pakistan. In Lahore begon ze met het creëren van openbare performances, een praktijk die ze voortzette bij haar terugkeer naar Kabul, waar haar werk een reactie was op een door mannen gedomineerde samenleving met een extreem patriarchaal beleid. Na de uitvoering van haar performance Armor in 2015 werd ze gedwongen haar geboorteland te ontvluchten. Ze zet haar performancewerk voort in Europa, begeleid door Latitudes Prod., en ontwikkelt haar teken- en schilderpraktijk, vertegenwoordigd door de galerie Eric Mouchet. In 2022 ontwierp ze de affiche voor het Festival van Avignon en presenteerde ze daar een solotentoonstelling in de Collection Lambert en in de Museum Pfalzgalerie Kaiserslautern in Duitsland. In 2023 ging haar nieuwe toneelcreatie The Golden Horizon (افق طلائی) in première in het Théâtre de la Ville in Parijs. In 2024 publiceert ze bij uitgeverij Denoël haar eerste graphic novel, La fille et le dragon, waarvan ze het verhaal heeft toevertrouwd aan sociologe en antropologe Nicole Lapierre.

Mortaza Behboudi is een Frans-Afghaanse oorlogsverslaggever en regisseur. Hij staat bekend om zijn inzet bij het verslaan van conflictgebieden en werd in 2019 opgenomen in de Forbes 30 Under 30-ranglijst, in de categorie Media. In 2022 ontving hij zowel de Prix Bayeux Calvados-Normandie voor oorlogscorrespondenten als de Prix Varenne voor zijn reportages (De verkoop van kinderen in Afghanistan en zes maanden na de terugkeer van de Taliban). Op 7 januari 2023, terwijl hij op missie was in Afghanistan, werd hij gearresteerd door de inlichtingendiensten van de Taliban, met name het Haqqani-netwerk. Aangezien hij uitgebreid verslag had gedaan van het land voor en na hun machtsovername in 2021, bracht zijn arrestatie de toenemende bedreigingen voor de persvrijheid aan het licht.

Na tien maanden gevangenschap werd hij op 18 oktober 2023 vrijgelaten. Tijdens zijn detentie, in april 2023, ontving hij samen met de Poolse journalist Andrzej Poczobut de Prijs voor Vrijheid van Meningsuiting, uitgereikt door de Internationale Vereniging van Persclubs. In 2022 was hij de enige Europese journalist die Iran binnensloop om verslag te doen van de beweging Vrouw, Leven, Vrijheid. Hij publiceerde het onderzoeksboek Vrouw, leven, vrijheid: Een undercoververslaggever in het hart van de Iraanse opstand (Stéphane Frantz di Rippel-literatuurprijs 2025) en het boek Fixers: Reporters Without Bylines.

Crédits & remerciements
Mise en scène : Kubra Khademi
Récit sonore : Mortaza Behboudi
Avec les témoignages de: Laila, Narges, Suhaila
Scénographie, installation plastique et performance : Kubra Khademi
Vidéo : vidéastes anonymes à Kaboul
Montage vidéo : Noor Azizi
Lumière : Juliette Delfosse
Mixage : Eric Boisteau
Régie générale : François Lewyllie
Directrice de production : Maria-Carmela Mini
Production Latitudes Prod (Lille)
Coproduction Festival d’Avignon, Théâtre de la Ville (Paris), Festival d’Automne à Paris, Les Halles de Schaerbeek (Bruxelles),Théâtre Molière Scène, Nationale Archipel de Thau,Théâtre National Wallonie-Bruxelles
Avec le soutien de la DRAC Hauts-de-France, du CNC (Centre National du Cinéma) et de Open Society Foundations via l’Afghanistan Cultural Fund
D’après une idée originale de Caroline Gillet.
Remerciements L’École d’Art du Beauvaisis, et les céramistes Amandine Brunet et Valérie Dubuisson.